Tuproq haqida nimalarni bilamiz?
Tuproqning unumdorligini oshirish – qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini yetishtirish samaradorligini ko‘tarish uchun muhim jarayon hisoblanadi. Tuproqning unumdorligini oshirish uchun quyidagi uslublar qo‘llaniladi:
Organik o‘g‘itlardan foydalanish
Choralar: Chiritilgan xas-xashak (kompost), chirindilar va hayvon chiqindilaridan foydalanish.
Foydasi:
Tuproq tarkibidagi gumus miqdorini oshiradi;
Yerning fizik va kimyoviy xususiyatlarini yaxshilaydi;
Tuproq namligini saqlashga yordam beradi.
Mineral o‘g‘itlar qo‘llash
Choralar: Azotli (ammiak selitrasi), fosforli (superfosfat), kaliyli o‘g‘itlardan mo‘tadil foydalanish.
Foydasi:
O‘simliklarning o‘sishi va hosildorligini oshiradi;
Tuproqda yetishmayotgan mineral moddalarni to‘ldirishga yordam beradi.
E’tiborli bo‘ling: O‘g‘itlarni me’yordan ortiq qo‘llash tuproqning sho‘rlanishiga olib kelishi mumkin.
Sideratsiya – yashil o‘g‘itlar
Choralar: Donli o‘tlar, yunuchqa, beda va boshqa sideratlar ekib, ularni yerga ko‘mish.
Foydasi:
Tuproqning organik moddalar bilan boyishini ta’minlaydi;
Tuproqning g‘ovaklik xususiyatini yaxshilaydi;
Eroziyadan himoya qiladi.
Suv tejamkor sug‘orish texnologiyalari
Choralar: Tomchilatib sug‘orish va yomg‘irlatib sug‘orish tizimlaridan foydalanish.
Foydasi:
Tuproqning eroziyasini kamaytiradi;
Namlikni optimal saqlaydi;
O‘g‘itlar yechimini aniq tarzda o‘simliklarga yetkazib beradi.
Tuproqni melioratsiya qilish
Choralar: Tuzli va sho‘rlangan tuproqlar uchun drenaj tizimlarini yaratish va meliorativ ishlarni amalga oshirish.
Foydasi:
Yerning sho‘rlanishining kamaytirish;
Tuproqning fizik holatini yaxshilash.
Ekin turlarini almashlab ekish
Choralar: Bir xil ekinlarni doimiy ekishdan qochish va yil sayin ekin turlarini o‘zgartirish.
Foydasi:
Yerdagi oziqa moddalarini muvozanatda saqlaydi;
Tuproqdagi zararkunandalar va kasalliklar tarqalishini kamaytiradi.
Qo‘shimcha mikrobiologik usullar
Choralar: Bakteriyali preparatlardan (azotfiksatorlar, fosfor erituvchi bakteriyalar) foydalanish.
Foydasi:
Tuproq tarkibidagi foydali mikroorganizmlarni ko‘paytirish;
O‘simliklarning ozuqa moddalarini yaxshi o‘zlashtirishini ta’minlash.
Xulosa
Tuproqning unumdorligini oshirish uchun tizimli ravishda organik va mineral o‘g‘itlar qo‘llash, melioratsiya ishlari, sideratsiya, sug‘orish texnologiyalarini tatbiq etish hamda tuproqni himoyalash choralarini amalga oshirish zarur. Bu usullar tuproqni uzoq muddatli unumdorligini saqlab qolishga yordam beradi.
Milliy markazning rasmiy sahifalariga obuna bo'ling!
WEB|Telegram| Instagram | Facebook |▶ Youtube
