ТАҲЛИЛ

ҲАММАСИ КАРТОШКА ҲАҚИДА
Картошканинг асл ватани Эквадор ва Перудаги баланд тоғликлардир. Испанлар Перуга келишганида, картошкага дуч келишган ва уни ўзлари билан ХВИ асрнинг бошларида Испанияга олиб қайтишган. У Испаниядан бутун Европа ва сайёрамизнинг бошқа жойларига тарқалган.
2023 йил декабр ойида Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеяси Перунинг ҳар йили 30-май куни "Халқаро картошка куни"ни нишонлаш таклифини маъқуллади.
Глобал ишлаб чиқариш нуқтаи назаридан, картошка бозори кейинги беш йил ичида кучли ўсишни кўрсатади ва 2024-йилдаги 115,74 миллиард доллардан 2029-йилга келиб 137,46 миллиард долларгача ошади. Таҳлилчилар бу ўсишни маданий ишлаб чиқаришдаги "портлаш" деб аташади. Хусусан, Мордор Интеллигенке таҳлилий гуруҳининг истиқболли прогнози шундан далолат беради.
Картошка дунёдаги учинчи энг муҳим озиқ-овқат экинидир
Мутахассисларнинг ёзишича, гуруч ва буғдойдан кейин учинчи энг муҳим озиқ-овқат маҳсулоти бўлган картошка бутун дунё бўйлаб миллиардлаб одамлар учун асосий озиқ-овқат сифатидаги мавқеини мустаҳкамлади. Унинг турли иқлим шароитларига мослашиши, сақлаш қулайлиги ва юқори озуқавий қиймати картошкани озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлашда ажралмас маҳсулотга айлантиради.
Дунёда картошка етиштиришнинг умумий ҳажмини баҳолашда халқаро таҳлил агентликлари асосан ФАО маълумотларига таянадилар. Ялпи картошка ҳосили, сўнгги маълумотларга кўра, тахминан 359 миллион тоннани ташкил этади.
Дунёда картошка етиштириш ТОП 10 та давлат.
Картошка етиштирувчи энг йирик ўнта давлат рўйхати ГеексфорГеекс таҳлилчилари томонидан 2021-йилги маълумотларга асосланган ҳолда тақдим этилди. Эътибор беринг, дунёда вазият ўзгариб бормоқда ва сўнгги йилларда картошка ишлаб чиқариш камайди, аммо ҳосилнинг энг йирик ўнталиги ўзгаришсиз қолди.
Хитой - 99,2 миллиондан ортиқ.
Ҳиндистон - тахминан 48,2 млн.
Россия - тахминан 29,9 млн.
Украина - тахминан 22,2 млн.
АҚШ - тахминан 20,5 млн.
Германия - тахминан 11,4 млн
Бангладеш - 11,0 млн.дан ортиқ.
Полша - тахминан 10,3 млн.
Нидерландия - тахминан 7,9 млн.
Франсия - тахминан 7,4 млн.
2024-йилда Европада картошка етиштириш
Ноқулай об-ҳаво шароити туфайли Европада 2024-йилда картошка етиштириш 8,8 фоизга камайди. Пастга тушиш ноқулай об-ҳаво шароити ва экиш майдонининг 4-6% га бироз кўпайишига қарамай, ҳосилга салбий таъсир кўрсатадиган касалликларнинг ривожланиши билан изоҳланади. Еврокомиссия маълумотларига кўра, 2024-йилда гектарига 35,1 тонна ҳосил олинади, бу 2023-йилга нисбатан 4,6 фоизга кам.
Ўтган йилга келсак, 2023-йилда Европа Иттифоқида 48,3 миллион тонна картошка йиғиб олинган.
Статистика агентлиги дастлабки маълумотларига кўра, 2024-йилнинг январ–сентабр ойларида Ўзбекистонда барча тоифадаги хўжаликлар томонидан 2 793,5 минг тонна картошка етиштирилган. Ушбу кўрсаткич 2023-йилнинг мос даврига нисбатан 4,3% га ўсган.
Картошка етиштириш умумий ҳажмининг энг юқори улуши Самарқанд вилояти (20,6%) ҳиссасига тўғри келган. Шунингдек, Сурхондарё (11,1%), Тошкент (11%) ва Андижон (9,8%) вилоятларида ҳам картошка етиштиришнинг юқори кўрсаткичлари қайд этилган.
Бизнинг ижтимоий тармоқдаги саҳифаларимиз!
WЕБ| Телеграм| Инстаграм | Факебоок |Ёутубе